FEJA ËSHTË KËSHILLË

Falënderimet i takojnë vetëm All-llahut të Lartësuar që e përsosi fenë tonë dhe që zgjodhi Profetin Muhammed [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] të Dërguarin e Tij tek ne.
Paqja, begatia dhe mëshira e Zotin qofshin mbi të, mbi familjen e tij, mbi shokët e tij dhe mbi të gjithë ata që e kanë zgjedhur shembullin e tij si shembullin më të mirë për ta pasuar deri në fund të jetës!
Kush mund të marrë qoftë dhe një pikë ujë nga deti i urtësisë së pashtershme? Kush mund të shuajë me të jo vetëm etjen e tij, por dhe etjen e tjetrit?
Profeti ynë i dashur, [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem], ka thënë në një hadith të saktë: “Feja është këshillë”.
Termi arab “nasiha” (këshillë), do të thotë të pastrosh diçka nga papastërtitë. Do të thotë të të digjet zemra që të heqësh qoftë dhe një njollë nga karakteri i vëllait apo i motrës tënde.
Prej shumë parimeve të rëndësishme që e udhëheqin jetën e besimtarit, është edhe urdhërimi për mirë e ndalimi nga e keqja. Parim ky që ndryshon jo vetëm jetën e individit, por të mbarë shoqërisë.
Në një hadith tjetër, Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] thotë: “Nëse dikush nga ju sheh diçka të keqe, le ta ndryshojë atë me dorën e tij; nëse nuk mundet, me gjuhën e tij; e nëse prapë nuk mundet, atëherë le ta ndryshojë me zemrën e tij. Por ajo është shkalla më e ulët e besimit”. Kujdes! Pas kësaj të fundit nuk ka më besim.
Ndërkohë që urdhërimi për mirë dhe ndalimi nga e keqja është një parim i gjerë dhe universal, gjetja e formës më të mirë për të këshilluar është një kurorëzim i suksesshëm i zbatimit të këtij parimi.
Të gjithë e kemi dëgjuar hadithin e sipërpërmendur që fenë e barazon me këshillën, por gjithë sfida qëndron se si do ta zbatojmë këtë hadith në jetën tonë. Sidomos në këto ditë kur shoqërinë e kanë prekur dy plagë mjaft të rënda: heshtja apo indiferenca në njërën anë dhe ashpërsia apo brutaliteti në anën tjetër. Që të dyja janë vrasëse!
Qëllimi i këshillës është ndryshimi i gjendjes dhe gjendja nuk mund të ndryshohet as më heshtje apo indiferencë e as me ashpërsi e brutalitet. E mesmja e artë do të ishte zgjidhja.
Një i urtë thotë se këshilla është si ai floku i borës, që sa më butë e shtruar të bjerë, aq më mirë do të zërë vend.
Para se të flasim më konkretisht për këshillën, nuk desha të lë pa përmendur se rënia në gabim është pjesë e natyrës njerëzore. Vetëm All-llahu i Madhëruar është i pagabueshëm. Prandaj, kur dikush gabon, apo kur dhe ne vetë gabojmë, të mos e bëjmë situatën tragjike dhe të mos bëhemi shkak që të tjerët, në vend që t’i kthehen Zotit me pendim, të largohen më shumë prej Tij. Nëse dikush kërkon tek ne një pasqyrë ku të mund të shohë veten e tij, ne nuk mund t’ia afrojmë një gjë të tillë me ashpërsinë dhe krenarinë tonë. Se po të ishte kështu, i bije që ajo pasqyrë të jetë thyer me kohë.
Një pikë tjetër shumë e rëndësishme është që të njohim mentalitetin e personave në fjalë, sepse në varësi të mentalitetit të tyre dhe në varësi të marrëdhënieve që ne kemi me ta, do të jepet edhe këshilla. Gjithashtu, të mos lëmë pa përmendur këtu edhe diçka tjetër të një rëndësie të veçantë. Ka gabim, por ka gabim e gabim. Pra, gjërat asnjëherë nuk futen të gjitha në një thes. Kësisoj, tjetrin do ta këshillojmë në varësi të gabimit. Nuk është asnjëherë e drejtë që gabimet e vogla të zmadhohen e të mëdhatë të zvogëlohen.
Qëllimi i këtij artikulli është të tregojë disa mënyra praktike se si mund të këshillojmë në formën më të mirë të mundshme. Por para se ta bëjmë këtë, le të ndalemi pak dhe le të cekim se çfarë duhet të kemi parasysh, para se të këshillojmë:

1. Së pari duhet të sigurohemi që personi të cilin duam ta këshillojmë ka thënë apo ka vepruar diçka të gabuar apo të pahijshme, sepse ndodh që ai që këshillon të jetë më në gabim se ai që këshillohet. Ajo që për syrin tënd është e gabuar, mund të jetë shumë më pranë të vërtetës se sa ajo që mendon ti vetë.
2. Së dyti, nëse të tjerët na thonë diçka jo të hijshme lidhur me dikë, le ta kalojmë informacionin në filtrin e vërtetësisë. Pra, duhet të sigurohemi patjetër nëse informacioni që marrim është apo jo i vërtetë.
3. Së treti, le të pyesim për shkaqet që fshihen pas ngjarjes, pasi në rrethanë të atilla ndoshta dhe ne mund ta kishim bërë një gjë të tillë.
4. Së katërti, kur të jemi siguruar për sa u tha më sipër, atëherë le të gjejmë formën me të mirë për të këshilluar, në mënyrë që këshilla jonë të zë sado pak vend.
5. Dhe pika e pestë, e fundit për nga radha por jo për nga rëndësia, është mbajta dhe forcimi i lidhjeve më tej.

Thamë që pika e katërt ishte dhe boshti i këtij punimi në grup. Pra, si mund të jemi dobiprurës me këshillën tonë? Profeti [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] thotë në një hadith: “Ju jeni dërguar për t’ua lehtësuar gjerat njerëzve, jo për t’ua vështirësuar ato”. Çdo njeri kur gabon, është në siklet me veten. Nëse ne nuk do të dimë ta këshillojmë me urtësi, atëherë nuk kemi bërë gjë tjetër, veçse ia kemi shtuar më shumë sikletin personit në fjalë.
Duhet të kemi parasysh se të këshilluarit është art më vete. Por që ta përvetësojmë këtë lloj arti, duhet t’i kthejmë sytë tek shembulli më i mirë. Dhe për këtë, elhamdulil’lah, janë shkruar shumë libra e artikuj. Mjafton vullneti për t’i shfletuar dhe qëllimi i pastër, dhe do të shohim se sa ndikim pozitiv do të kenë ato në jetën tonë, me lejen e Zotit.

Disa mënyra këshillimi

Para se të këshillosh të tjerët,
ktheji një herë sytë nga vetja!

Është shumë e rëndësishme që para se të bëjmë diçka, të shohim qëllimin. A është qëllimi ynë i pastër? A është këshilla jonë për të fituar kënaqësinë e Zotit, apo mos është (larg qoftë) manifestim i krenarisë sonë? A është fjala jonë e çiltër dhe e pastër dhe a del nga thellësia e zemrës? Të urtët thonë se çfarë del nga zemra, shkon në zemër. Përndryshe, ose fjala jonë nuk është e tillë, ose zemra e tjetrit është shumë e ngurtësuar... 
1. Një formë e mirë, por që jo gjithmonë dhe jo me këdo efikase, është forma indirekte e të këshilluarit. Një thënie e popullit thotë: “Foli vajzës që ta marrë vesh nusja” apo “Foli të lemes, që ta marrë vesh e blemja”.  
2. Përdorimi i një gjuhe metaforike. Kjo është një formë që Profeti [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] e ka përdorur në disa raste. Për ta konkretizuar përmendim rastin kur Pejgamberi sheh një herë një sahab pranë një oaze ku kishte gra që mbushnin ujë. Nga shikimi ai e kupton se Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] kërkonte t’i thoshte diçka dhe i thotë: “Më ka humbur deveja o i Dërguari i Zotit”. E ç’lidhje kishte deveja aty? Por Profeti [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] nuk foli dhe u largua. Mirëpo një ditë, kur e has në rrugë, e pyet: “A e gjete devenë (pra a e kuptove gabimin)?” Ai i përgjigjet: “E gjeta, e gjeta o i Dërguari i Zotit”.
3. Këshillimi në vetmi. Shumë njerëz, ose nga injoranca ose nga krenaria që kanë për veten, kur dikush bën ndonjë gabim, e këshillojnë në publik, mundësisht me sa më shumë njerëz. Pikërisht këta lloj njerëzish kanë nevojë më shumë se kushdo tjetër për t’u këshilluar, pasi nuk e kanë kuptuar ende thelbin e këshillës, e cila nuk kërkon aspak të ulë dinjitetin e njeriut, por thjesht të përmirësojë një apo disa pika në karakterin e tij. 
4. Mënyra joverbale e këshillimit. Kjo lloj forme këshillimi është efikase në rrethet e ngushta, pasi me njerëz që nuk i njohim mirë mund të keqkuptohet, madje mund të ndikojë dhe negativisht.
5. Dërgimi i dhuratave. Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] thotë: “Dhuroni që të duheni”. Kur një njeri e do dhe kur për më tepër edhe ai të do, këshilla depërton shumë më lehtë sesa kur zemrat janë larg.
6. Përdorimi i objekteve të ndryshme që na rrethojnë. Një herë një grua shkon tek një psikolog dhe i ankohet se bashkëshorti i saj nuk fliste fare. Gjatë gjithë kohës ajo ndihej vetëm. Një nga mënyrat e zgjidhjes së problemit që i sugjeron psikologu, ishte edhe përdorimi i sendeve të shtëpisë. Pasi e vrau mendjen, ajo arriti në një gjetje të lezetshme. Një ditë kur burri do të nisej për një udhëtim pune disa-ditor, ajo i jep një kasetë dhe i thotë: “Dëgjoje gjatë rrugës se është shumë e bukur”. Burri e merr me kënaqësi dhe largohet. Pasi hip në makinë, e vendos kasetën që ta dëgjojë. Mirëpo kthe këtej e kthe andej, nuk po dëgjonte gjë. Nxehet pak, po nejse. Kur kthehet në shtëpi i drejtohet gruas pak si me inat: “Po ç’ishte ajo kasetë boshe që më kishe dhënë? Ajo nuk kishte asgjë”. Ajo i përgjigjet: “O burri im i dashur! Ti për një udhëtim u mërzite me një kasetë boshe. Po për mua a ke munduar ndonjëherë? Gjatë gjithë kësaj kohe që kemi qenë të martuar, ato pak fjalë që ke thënë t’i kam nxjerrë me grep. A nuk mendon se deri tani ti për mua ke qenë një kasetë boshe?” Kjo ngjarje bëri që burri të reflektojë dhe të ndryshojë diçka.
7. Urtësia dhe qetësia. Të këshillosh nuk është gjë e lehtë, por është art më vete. Madje një lloj arti që kërkon urtësi, qetësi dhe shumë durim. Transmetohet në një hadith se një i ri shkon tek Profeti [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] dhe i kërkon që ai ta lejonte të bëjë zina (imoralitet). Para se të themi përgjigjen e Profetit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem], le të ndalemi pak tek vetja. Çfarë xhevapi do t’i kishim dhënë ne? Kam frikë se do ta kishim ngrënë më shikim tonë. Por Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] i përgjigjet me atë urtësinë profetike: “O djalosh, si do të vinte ty nëse dikush do ta kishte bërë këtë gjë me motrën tënde dhe me nënën tënde?” Këto ishin fjalë që depërtuan si shigjetë në ndërgjegjen e djaloshit dhe ai jo vetëm që nuk e bëri një gjë të tillë, po as nuk e çoi nëpër mend.
8. Përkujtimi i pasojave. Është mirë që tjetrit t’i flasim për pasojat e gabimit apo gabimeve që bën. Pasoja që lidhen jo vetëm me të, por më të gjithë ata që e rrethojnë. Normalisht edhe këtu urtësia dhe butësia është parësore.

Kujdes


Përfundim
Kjo temë, ashtu si çdo temë tjetër, kurrsesi nuk mund të shterohet me një artikull e as me një libër. Ajo që ngelet e rëndësishme, është ta jetojmë atë që dimë, edhe pse mund të jetë pak, dhe të përpiqemi me sa të mundemi, sepse në fund të fundit për përpjekjet do të gjykohemi e do të vlerësohemi. Ne le të bëjmë më të mirën që duhet bërë, pastaj përfundimin All-llahut t’ia lejmë në dorë. 

Përgatiti: Ermira Pashaj (Dani)

Në këtë artikull janë përmbledhur dhe përshtatur idetë e diskutuara në një workshop prej një grupi studentësh nga Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia, gjatë një kampingu të organizuar në Stamboll nga FIOE (Federata e Organizatave Islame në Evropë)